Strona główna
 
Cmentarz Powstańców Warszawy
Cmentarz Powstańców Warszawy
ul. Wolska 174/176

Największą nekropolię Powstania Warszawskiego zajmującą obecnie obszar 1,5 ha – założono 25 listopada 1945 r. Trzeba było pilnie wybrać miejsce do złożenia tysięcy ofiar. Z terenu całej Warszawy ekshumowano cywilów i żołnierzy Powstania. Pierwszych pochówków dokonano już 30 listopada, składając szczątki odnalezione podczas ekshumacji przy ul. Mokotowskiej 24/29. Dziś spoczywa tu ok. 104 tys. poległych i pomordowanych.

Aż 50 tys. z nich leży pochowana w prochach tworzących kurhan, na którym w 1973 r. stanął imponujący pomnik Polegli Niepokonani dłuta Gustawa Zemły. Postać wojownika z tarczą o rozdartej piersi symbolizuje powstańca broniącego wyrwy w barykadzie. Wokół monumentu ułożono bruk zdjęty z warszawskich ulic. Wśród złożonych tu szczątków znajduje się znaczna część ofiar metodycznych niemieckich mordów na wolskiej ludności cywilnej.

Pierwszy projekt Cmentarza na prośbę płk Jana Mazurkiewicza, ps. Radosław, wykonali Romuald Gutt (projekt cmentarza) i Alina Scholtz (aranżacja zieleni). Kolejny, obowiązujący do dziś – Tadeusz Wyrzykowski, który krzyże na mogiłach zastąpił prostokątnymi tablicami bez żadnych oznaczeń powstańczych wskazujących na okoliczności śmierci. Stało się to potem przyczyną niezadowolenia środowisk powstańczych i rodzin wielu ofiar.

Z powodów politycznych próbowano dość skutecznie zamazać wymowę Cmentarza. W osobnych kwaterach pochowano np. ofiary II wojny światowej niezwiązane z Powstaniem Warszawskim, jak żołnierzy września 1939 r., żołnierzy 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, żołnierzy sowieckich, Żydów zamordowanych na terenie stadionu Skra, a nawet tzw. „utrwalaczy władzy ludowej”. Przez lata na Cmentarzu nie odbywały się żadne uroczystości rocznicowe, co miało skutecznie wymazać z pamięć to miejsce. Również sam teren Cmentarza, który dawniej obejmował też przyległy park Powstańców Warszawy, uległ zmniejszeniu.

Dopiero w 2001 r. udało się umieścić na pomniku Polegli Niepokonani emblematy Polski Walczącej, które jednoznacznie mówią o charakterze monumentu i miejsca. Kiedy na wniosek środowisk powstańczych przy pomniku ustawiono też symboliczne krzyże, zostały one zdewastowane.

Teraz, od 2004 r. przy murze Cmentarza Wolskiego stoi olbrzymi krzyż-ołtarz nawiązujący do pierwszego projektu Cmentarza Powstańców Warszawy, a przy wejściu, od ul. Wolskiej, duży kamień z nazwą Cmentarza. Bardzo dobrym źródłem wiedzy jest duży kamień z wyrytą na nim informacją o historii i przeznaczeniu tego obiektu. W 2009 r. po drugiej stronie ul. Sowińskiego ustawiono potężną tablicę ku czci harcerzy Szarych Szeregów.

W 2010 r., w celu poprawienia dostępu do informacji o Cmentarzu, Urząd Dzielnicy Wola stworzył elektroniczną wersję ksiąg Cmentarza Powstańców Warszawy. Księgi są dostępne przez Internet, zostały też wysłane do PCK i do Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, która planuje modernizację Cmentarza. Poza zmianą tablic nagrobnych planowana jest Ściana Pamięci, na której dopisywano by kolejne ustalone nazwiska pochowanych na nekropolii.

Dalej >>>
 
 
wolska bajkapowstancza wolaNasza Chłodnaparki wolikurier